Перейти к содержанию

Ялу Чӏатӏлух

Хаварду Википедия
Ялу Чӏатӏлух
ХӀукумат
Является административным центром Село Верхний Катрух[d][1]
Район Село Верхний Катрух[d][1]
Агьалинал аьдад
Почтовый индекс 368700
Ялу Чӏатӏлух на карте
Ялу Чӏатӏлух
Ялу Чӏатӏлух

Ялу Чӏатӏлухиял (оьрус Верхний Катрух) Дагъусттаннал шяравалу дуссар Самур неххал даралул бакӏрах Рутуллал райондалий, Самур зунттул бурхӏай кьиблалул чулий, Ккуллал районданул дазуй.

Ялу Чӏатӏлуххиял маз бур гъумучиял лугъатрайсса лакку маз. Чӏатӏлух тӏисса цӏа сакин хьуну дур кӏива мукъуя — ччатӏ ва лух-ччи тӏисса, яники ччатӏул лухччи (кӏану).

Ялу Чӏатӏлуххиял шяравалу хӏасил хьуну дур 300-хъул шинал хьхьичӏ Чулакъ Сурхай-ханӏ-манал ятти-гъаттарал мащилий. Цалчин шиккусса мащиллий ялапар хъанай ивкӏун ур Аьли тӏисса адамина, му цала кулпатращал Сурхайханнал ятти-гъаттараха зий ивкӏуну ур, яла миккун бизан бувну бур Гирги (гуржиричу), Бажана (тат), Арус (оьрус), ми мукьа инсанная хӏасул хьуну дур му шяравалу.

Шяраваллил зумани бивхьуну бивкӏун бур къала, 1741-ку шинай Надиршагьнал аьрал Ттурчӏиял зунттуй бух бувсса чӏумал Сурхайханнал аскарнал шиккун бувцуну бувкӏуну бур 7 ясирну бувгьусса парснал аскар, мигу щябивтуну бур Чӏатӏлух. Сурхай-хан цувагу Гъази-Гъумучиял ханшивугу цала хъунама арснан Махӏаммад-ханнан тапшур дурну ивзуну ур Чӏатӏлухсса къалалувун. Арулла шин ларгуну мукьах парснал ясир Сурхай-ханнал бизан бувну бур цалла 2-ра киломералул ялараймур мащилийн. Му мащилийгу ми ясир бизан баннан яхъанай бивкӏуну бур шанма хъусращатусса кулпат ханнал ятти-гъаттаралсса буллай. Ми ясирнан Сурхай-ханнал ихтияр дуллуну дур дяъвилия махъ курчӏу хьусса лакку хъамигу дурцуну, ханнал биюрдугу биттур буллай кулпатругу бувну яхъанан му мащилий.

Чӏун ларгукун шикку хӏасул хьуну дур цӏусса шяравалу Лув Чӏатӏлух (оьрус Нижний Катрух). Революция хьуннан ва шяраваллил халкьуннайн «лак» чайссия. вайннал маз хъунмурчӏин турк маз бухьукун (80% азербажаннал, 20% лакрал) вайннан утти «азербайджан» чайссар.

1748 шинай Чулакъ Сурхай-ханӏ дунияллуя лавгуссар Ял Чӏатӏлух, кӏирагу Чӏатӏлуххиял гьарца нюжмар кьинилул чак бувайни мизитирттаву цала ханнаха дуаь дайссия 1936-ку шинаннин.