Ислам
Ислам (аьрабнал маз لإسلام , al-Islām, «вихшал шаву») ягу Бусурманнал дин — Аллагь цари тІисса дин, дунияллий цайминнущал аьрхІал яла чІяруну кьамул дурсса дин.
Лакрал буттахъал дин. МухІаммад Аллагьнал идавсри ва Мунал илчири цинявппагу инсантурачIан тIисса. Ислам щаллу дуллайминнайн учайссар бусурман куну (< аьрабнал маз مسلمون муслимуна, «вихшал хьусса»).
Гьанусса яла чанми буржру, хIакьсса бусурманчувнал чара бакъа биттур бан аьркинсса.
Ислам – биттур баву Аллагьнал биттур бан ккаккан бувмур ва уруччаву Аллагьнал уруччин ккаккан бувмуния. Исламрал дуссар ххюра ттарцI. Мигу хъанахъиссар бусурмачувнал яла агьамсса, яла гьанусса буржруну.
Содержание |
Аллагьнал луттирду [дакьин дуван]
Исламрал лу — Кьуран. Му бакъа Аллагьнал гьан бувсса ккалли байссар Тора (Таврат), Псалтырь (Забур) ва Евангелие (Инжил). Мунияту жугьутІигу кашишталгу Аллагьнайн бакъа цайми затиттайн икрам буллайминнавх ккалли къабайссарча, а байссар ккалли "Луттирал агьлукунма".
Исламрал шурутІру [дакьин дуван]
МухІаммад-идавслул куну бур ислам дарцІуну дуссар ххюра зарай:
- Шагьадат (الشهادة) (мазралгу дакІнилгу кьамул даву): акъассар цучІав икрам банма, ца Аллагь личІаннин (Ля иляhа илля Ллаhу) ва МухІаммад Мунал гьан увсса идавсри [щалавагу инсантурал агьлулучІан] (ва Мухаммадун расуль уль-Ллаhи);
- Салат (صلاة) - чак;
- Савм (صوم) — зума дугьаву Рамазан-зурив;
- Закят (زكاة) — закат; мисккинминнан хъус дачІаву;
- Хадж (حج) — хIаж; каши духьурча, Маккалийн хІажлийн лагаву.
Иман, шивун духлай дуссар:
- Вих шаву Аллагь ца ушив (таухид);
- Вих шаву малаиктал бушив;
- Вих шаву Аллагьнал луттирдайн;
- Вих шаву идавстурайн ва илчитурайн;
- Вих шаву кьияматсса кьини дучІаншив;
- Вих шаву гьарца затрайт Аллагьнал кьадар душив.
- Вих шаву ивчІайххту кІилчинмур оьрмугу бикІаншив.
Исламравсса низамру [дакьин дуван]
Исламрал цинярдарагу низамирттайн учайссар шариаьт куну, ва ми дуссар дарцІуну Кьурандалий, МухІаммад-идавсил сунналий ва цинявппагу бусурманнал аьлимтал бавцІумуний (иджма).
Инсантурал тІуллу ххюра журалул дикІайссар: хІарам (къабучІимур), карагьат (къахъинмур), мубах (бучІимур), мандуб (хъинмур) ва фард (чара бакъамур).
Исламравсса къяртри [дакьин дуван]
- СуннитІтал
- ШиитІтал
Исламрал элмурду [дакьин дуван]
ЛитератІура: Исламрал гьану [дакьин дуван]
Ислам дарцІусса луттирду:
- 1. Аллагьнал лу — Кьуран;
- 2. МухІаммад-идавслул сунна (ссалам мунан ва Аллагьнайту ссалават), хавардайну бусласисса цимивагу луттирдаву. Ми луттирдавату яла кІулми:
-
- а) «Аль-Джами ас-Сахих» (тІайласса хІадисру цачІун бувсса лу) имам Бухарийнал,
- б) «Аль-Джами ас-Сахих» (тІайласса хІадисру цачІун бувсса лу) имам Муслимлул,
- в) «Китаб ас-Сунан» (суннатрал лу) имам Абу Давудлул,
- г) «Китаб ас-Сунан» (суннатрал лу) имам ибн Маджилул,
- д) «Аль-Джами аль-Кабир» (хъунмасса хІадисру цІачІун бувсса лу) имам ат-Тирмизилул,
- е) «Китаб ас-Сунан аль-Кубра» (суннатрал хъунмасса лу) имам Насаилул.